|
Zjednoczona Europa to już nie 25 państw wspólnie realizujących cele gospodarcze, będące wymuszoną konsekwencją globalizacji. Europa jednoczy się od środka. Górnośląski Związek Metropolitalny to doskonała realizacja celów wyznaczanych przez Unię Europejską odnoszących się do Europy Regionów. Obecnie rozbiciu i zatarciu podlegają dotychczasowe, tradycyjne granice, niejednokrotnie będące osią i przyczyną wojen. Konsolidacja następuje według nowych regionów, obszarów, które dają wydzielić się według kryterium wspólnych celów lub problemów.
Specyficzną grupą są związki dużych miast, które wydają się być najbardziej efektywnymi strukturami
w walce z biedą, ubóstwem, bezrobociem czy zacofaniem. Z całą pewnością są również doskonałym orężem w walce o fundusze unijne. Jednakże sam związek czy koalicja nawet najbardziej sformalizowana i usystematyzowana, posiadająca osobowość prawną nie jest warunkiem sine qua non w efektywnym zarządzaniu strategicznym tak rozległym i zróżnicowanym obszarem. Pamiętać należy, iż omawiany Związek to prawdopodobnie 16 miast, około 2 miliony mieszkańców, różne tradycje i historia,
a przede wszystkim różne zaplecza polityczne, co w przypadku związków miast, może być, a raczej na pewno będzie źródłem wielu problemów
i konfliktów. Jest wysoce prawdopodobne, że w przypadku podziału potencjalnych środków niewystarczające mogą być umowy przedwstępne
i uzgodnienia, każda władza gminna w obawie przed konstruktywną krytyką ze strony własnej opozycji może starać się kosztem dobra związku forsować swoje własne interesy, na czym w konsekwencji ucierpieć może cała wspólnota. Doświadczenia innych regionów wskazują na konieczność implementacji zintegrowanych strategii rozwoju obejmujących interesy obecnych i przyszłych pokoleń regionu, w obszarach działań politycznych, gospodarczych i społecznych z zachowaniem i szczególnym uwzględnieniem równowagi ekologicznej i trwałości podstawowych procesów przyrodniczych. Wszystkie te ważne założenia reprezentuje Agenda 21 promująca tworzenie globalnych, krajowych, a przede wszystkim regionalnych strategii zrównoważonego rozwoju. Agenda jest jednym
z fundamentalnych elementów Szczytu Ziemi z Rio de Janeiro.  Zakłada ona budowanie spójnych ram rozwoju regionalnego sprowadzających się do tworzenia współpracy partnerskiej na rzecz ekorozwoju, systemu informacji o zasobach regionu oraz regio-nalnego programu zrównoważonego rozwoju. Celem przewodnim zbudowanej Strategii Zrównoważone-go Rozwoju Górnośląskiego Związku Metropolitalnego byłoby stworzenie warunków i ram organizacyjnych oraz wykonawczych na poziomie strategicznym i operacyjnym dla stworzenia harmonijnej koegzystencji człowieka i przyrody, z zachowaniem ciągłego rozwoju społeczno-gospodarczego. Strategia byłaby „Konstytucją”, której musiałyby być podporządkowane działania wszystkich sygnatariuszy porozumienia. Strategia wyznaczałaby kierunki działań oraz wskazywałaby granice, których dla dobra wspólnego przekroczyć żadna z gmin by nie mogła. Strategia jako przedmiot społeczny musiałaby być oparta o następujące instrumenty:
- narzędzia społeczne, służące budowie partnerstwa na rzecz ekorozwoju,
- instrumenty,
i techniki planowania strategicznego i operacyjnego,
- instrumenty ekonomiczno-finansowe i administracyjne,
- instrumenty edukacyjne.
Dobrym przykładem pokonania uprzedzeń i wątpliwości co do słuszności i konieczności implementacji założeń Agendy 21 jest stworzony w skali subregionalnej Program Ekorozwoju dla Kotliny Jeleniogórskiej. Mimo początkowych problemów, zwłaszcza niektórych środowisk, dla których przedrostek eko- jednoznacznie kojarzył się wyłącznie z działaniami w sferze ochrony środowiska, udało się opracować spójny dokument służący usystematyzowaniu wszystkich procesów społeczno-gospodarczych oraz zapewnieniu ich ciągłego rozwoju przestrzennego z uwzględnieniem świata przyrody. Efekty wdrażanych i realizowanych działań widoczne będą
już w okresie najbliższych 10 lat.
Konieczność uwzględniania założeń Agendy 21 w polskiej rzeczywistości społeczno-gospodarczej narzuca również Konstytucja RP w Art.5, gdzie mowa jest o konieczności zachowania zasady zrównoważonego rozwoju.
Wspólnie opracowana i przyjęta Strategia będzie nieoceniona w szczególności w aspekcie ubiegania się
o fundusze strukturalne oraz pieniądze z tzw. Mechanizmu Norweskiego, którego założenia oparte są właśnie
o wytyczne z Rio de Janeiro.
Wojciech Wasilewski
|
